COP31’de enerji dönüşümü için yeni finansman arayışı

Enerji dönüşümünün önündeki en kritik başlıklardan biri, yalnızca yeni teknolojiler değil; bu yatırımların nasıl finanse edileceği. COP31 kapsamında Antalya’da düzenlenen uluslararası panelde enerji arz güvenliği, sanayinin karbonsuzlaşması ve artan elektrik talebi aynı masada buluştu.

Limak Holding’in ev sahipliğinde 11 Kasım’da Mavi Bölge’deki Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleştirilen oturumda, enerji dönüşümünün altyapı ve finansman boyutu ele alındı. “Sürdürülebilir Enerji Denklemi: Arz Güvenliği, Satın Alınabilirlik ve Hızlı Karbonsuzlaşma” başlıklı paneli Atlantic Council Kıdemli Uzmanı Matthew Bryza yönetti.

Oturuma eski İspanya Dışişleri Bakanı Ana Palacio, Bank of America Uluslararası Müşteri Stratejisi Başkanı Elif Bilgi Zapparoli, AtkinsRéalis Başkanı ve CEO’su Ian L. Edwards ile Limak Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Özdemir katıldı. Katılımcılar, kamu ve özel sektörün yatırımları hızlandırmak için üstlenebileceği rolleri farklı sektörlerin deneyimleri üzerinden değerlendirdi.

Risk paylaşımı masanın merkezindeydi

Ebru Özdemir, enerji dönüşümünde teknoloji yatırımları kadar finansman yöntemlerinin de yenilenmesi gerektiğini belirtti. Mevcut hidroelektrik santrallerine güneş kapasitesi eklenmesini ve şebeke bağlantılarının daha verimli kullanılmasını örnek gösteren Özdemir, büyük ölçekli enerji depolama projeleri için öngörülebilir gelir modellerine ve dengeli risk paylaşımına ihtiyaç bulunduğunu söyledi.

Özdemir’in önerileri arasında, gelişmekte olan ülkelerde batarya depolama yatırımlarını kolaylaştıracak standart ve hızlı uygulanabilir bir finansman sözleşmesinin önümüzdeki 12 ay içinde hazırlanması da yer aldı. Çimento gibi enerji yoğun sektörlerde emisyon azaltımının yüksek maliyetli ve teknolojik açıdan zor olduğuna dikkat çekerek yeni nesil kamu-özel sektör iş birliklerinin önemini vurguladı.

Ana Palacio ise iklim hedefleri, enerji güvenliği ve ekonomik rekabet gücünün birlikte korunmasının kolay olmadığını ifade etti. Fosil yakıtlara bağımlılık azalırken farklı teknolojiler ve tedarik zincirlerinde yeni bağımlılıkların oluşabileceğini belirten Palacio, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesini ve farklı teknolojilerin birlikte değerlendirildiği gerçekçi politikalar oluşturulmasını savundu.

Elif Bilgi Zapparoli, yapay zeka uygulamalarıyla veri merkezlerinin büyümesinin enerji talebini artırdığını söyledi. Bu ihtiyacın tek bir kaynakla karşılanamayacağını belirten Zapparoli, gelişmiş ekonomilerde sermaye piyasaları ve özel sermayenin, gelişmekte olan ülkelerde ise kamu-özel sektör ortaklıklarının daha fazla devreye girmesi gerektiğini kaydetti.

Altyapı ve iş gücü için uzun vadeli plan

Ian L. Edwards, artan talep karşısında enerji altyapısının hem kısa hem de uzun vadeli ihtiyaçlara göre planlanması gerektiğini dile getirdi. Nükleer enerji projelerinin geliştirilmesinin yaklaşık 10 yıl sürebileceğini, ancak tamamlandıklarında uzun yıllar düşük karbonlu elektrik sağlayabileceklerini aktardı.

Panelde gelişmekte olan ülkelerde akıllı şebeke, enerji depolama ve sanayinin elektrifikasyonuna yönelik finansman modelleri de değerlendirildi. Sanayi bölgelerinde ortak batarya sistemleri kurulması, atık ısının kullanılması ve mevcut şebeke bağlantılarından daha verimli yararlanılması maliyetleri azaltabilecek seçenekler arasında sıralandı. Yeni enerji teknolojilerinin kurulumu ve işletilmesi için nitelikli iş gücü yetiştirilmesi, teknik becerilerin geliştirilmesi ve gençlerin bu alanlara yönlendirilmesi gerektiği de vurgulandı.