COP31’de üç çevre gündemini buluşturma hedefi Antalya’da öne çıkıyor

İklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve arazi bozulmasına karşı ortak hareket edilmesini amaçlayan Rio Sinerjileri Eylem Grubu’nun resmi tanıtımının Antalya’da yapılması planlanıyor. Türkiye’nin öncülüğünde oluşturulması öngörülen grup, COP31’in öncelikli başlıkları arasında yer alan bu yaklaşımın uygulamaya taşınmasını hedefliyor.

Rio Sözleşmeleri, 1992’de Brezilya’nın Rio de Janeiro kentindeki Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı sonrasında şekillendi. Bu çerçevede Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ile Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi zirvede imzaya açıldı. Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi ise Gündem 21’deki çağrının ardından 1994’te kabul edildi.

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş’e göre bu üç alandaki sorunlar çoğunlukla aynı bölgelerde ve aynı toplulukların yaşamında kesişiyor. Tarımsal genişleme, aşırı otlatma, kentleşme ve su yönetimi gibi başlıklar; iklim, toprak ve doğal yaşam üzerindeki baskıyı birlikte artırabiliyor.

Türkeş, ayrı sözleşmelere bağlı sekretarya, bilim kurulu, finansman ve raporlama düzenlerinin zaman içinde birbirinden kopuk ilerlemesinin ortak çalışma ihtiyacını artırdığını belirtti. Üç sözleşmenin sekretaryaları tarafından Ağustos 2001’de Ortak Bağlantı Grubu kurulması, bu alandaki ilk kurumsal adımlardan biri oldu. Taraflar Konferansı’nın 8’inci oturumunda alınan 13’üncü kararla da sözleşmeler arasındaki işbirliği ve çalışmaların tekrarının önlenmesi desteklendi.

Politika uyumu, ortak projeler, veri paylaşımı ve bilgi sistemlerinin birlikte kullanılması sonraki süreçte gündeme geldi. COP30’da yayımlanan bildiriyle 2026 yılı için ortak çalışma planı hazırlanmasına yönelik taahhüt de ortaya konuldu. Böylece tartışmanın, işbirliğinin gerekip gerekmediğinden çok nasıl yürütüleceğine yöneldiği ifade edildi.

2026 yılı, üç Rio Sözleşmesi’nin taraflar konferanslarının art arda yapılması nedeniyle “üçlü COP” dönemi olarak öne çıkıyor. UNCCD COP17, ağustos ayında Moğolistan’ın başkenti Ulan Batur’da düzenlendi. CBD COP17’nin 19-30 Ekim’de Ermenistan’ın başkenti Erivan’da, UNFCCC COP31’in ise 9-20 Kasım’da Antalya’da yapılması planlanıyor.

COP31 Başkanlığı’nın öncelikleri arasında bulunan Rio Sinerjileri Eylem Grubu’nun gönüllü ve ülke odaklı olması öngörülüyor. Grubun, ülkelerin mevcut önceliklerini ortaklıklar, uzmanlık ve finansman olanaklarıyla buluşturması amaçlanıyor. İlerleme; katılımcı ülke sayısı, üstlenilen yükümlülükler, ortak çalışma takvimi, uyumlu ulusal planlar, ortak raporlama altyapısı ve farklı finansman