Antalya’da kritik iklim masası: COP31’de beş zorlu başlık

Para, azaltım ve fosil yakıt tartışması

İklim finansmanı da müzakerelerin en sert pazarlık alanlarından biri. COP29’da gelişmekte olan ülkelere sağlanan yıllık finansmanın 2035’e kadar 100 milyar dolardan 300 milyar dolara çıkarılması, toplam kaynakların ise kamu ve özel katkılarla 1,3 trilyon dolara ulaştırılması hedeflenmişti. Gelişmekte olan ülkeler kamu bütçelerindeki katkıların ayrı biçimde izlenmesini isterken gelişmiş ülkeler özel sektör kaynaklarının da sürece dahil edilmesini savunuyor.

Şarm El Şeyh’te COP27’de oluşturulan Azaltım Çalışmaları Programı’nın geleceği de Antalya’da ele alınacak. Programın yalnızca fikir alışverişi yapılan bir platform olarak kalmasını isteyen ülkelerle, sera gazı salımlarının azaltılması için daha güçlü siyasi yönlendirme yapılmasını savunanlar arasında görüş ayrılığı bulunuyor. Taraflar aksi yönde karar almazsa programın 2026 sonunda sona ermesi bekleniyor.

Uyum başlığında ise kuraklık, aşırı sıcaklar, seller, altyapı ve biyolojik çeşitlilik için belirlenen 59 Belem Uyum Göstergesi’nin nasıl uygulanacağı tartışılacak. Bonn’da teknik görev gücünün yapısı ve uyum finansmanını 2035’e kadar üç katına çıkarma taahhüdünün takibi konusunda uzlaşma sağlanamamıştı.

Dubai’deki COP28’den sonra fosil yakıtlardan uzaklaşma konusu ilk kez ortak metinlere girerken, geçen yıl 80’den fazla ülke küresel bir çıkış yol haritası istemiş ancak somut takvim üzerinde anlaşma sağlanamamıştı. Türkiye ve Avustralya, fosil yakıt üretimini artırma planları nedeniyle sivil toplumun eleştirileriyle karşı karşıya. Antalya’da doğrudan çıkış takvimi yerine yenilenebilir enerji yatırımları ve uygulama odaklı girişimlerin öne çıkması bekleniyor.

Türkiye, Brezilya’nın ardından zirveyi bir “uygulama COP’u” olarak konumlandırıyor. Okyanuslar, yapay zekânın enerji tüketimi ve iklim politikalarıyla ekonomik kararlar arasındaki bağın güçlendirilmesi eylem gündeminde yer alıyor. Resmi müzakerelerin yanında gönüllü girişimler ve özel sermayeyi iklim projelerine yönlendirecek “iklim uygulama köprüsü” üzerinden ilerleme aranacak.